อ่านอดีตของเวียงสาและน่านผ่านพื้นที่จริง เหตุการณ์ และหลักฐาน โดยไม่ทำให้พงศาวดาร ตำนาน หรือคำบอกเล่ากลายเป็นข้อเท็จจริงชนิดเดียวกัน
Wiangsa.com แยกข้อมูลที่มีเอกสารรองรับออกจากพงศาวดาร ความทรงจำของชุมชน และข้อสันนิษฐาน เพื่อให้ผู้อ่านเห็นทั้งเรื่องราวและระดับความมั่นใจของข้อมูล
แผนพัฒนาอำเภอเวียงสาอ้างพงศาวดารน่านว่าใน พ.ศ. 2139 มีการกล่าวถึงเมืองป้อในฐานะหัวเมืองที่ขึ้นตรงต่อนครน่าน เป็นหลักฐานเอกสารที่ใช้ยืนยันว่าชื่อเมืองป้อปรากฏในลำดับประวัติพื้นที่อย่างน้อยตั้งแต่ช่วงเวลานี้
หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองตามพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ ร.ศ. 116 ใน พ.ศ. 2440 เอกสารแผนพัฒนาอำเภอระบุว่าเวียงป้อไปขึ้นกับแขวงน่านใต้
แผนพัฒนาอำเภอเรียงลำดับว่า หลังเวียงป้อขึ้นกับแขวงน่านใต้แล้วมีการตั้งกิ่งอำเภอสา ก่อนจะยกฐานะเป็นอำเภอสาใน พ.ศ. 2451 แต่เอกสารที่ใช้รอบนี้ไม่ได้ระบุปีตั้งกิ่งอำเภออย่างชัดเจน
เอกสารแผนพัฒนาอำเภอระบุว่าใน พ.ศ. 2451 กิ่งอำเภอสาได้รับการยกฐานะเป็นอำเภอสา เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของโครงสร้างการปกครองพื้นที่
แหล่งประวัติท้องถิ่นที่ผ่านการทบทวนระบุว่าใน พ.ศ. 2501 มีการย้ายที่ว่าการอำเภอสาไปยังที่ตั้งปัจจุบันตามแนวถนนน่าน–เวียงสา
แผนพัฒนาอำเภอเวียงสาระบุว่าเมื่อวันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2501 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ เสด็จจากจังหวัดแพร่มายังที่ว่าการอำเภอสาและโปรดให้ราษฎรเข้าเฝ้า
เอกสารราชการและประวัติท้องถิ่นที่ผ่านการทบทวนสอดคล้องกันว่าใน พ.ศ. 2536 อำเภอสาเปลี่ยนชื่อเป็นอำเภอเวียงสา ซึ่งเป็นชื่อที่ใช้มาถึงปัจจุบัน
สรุปลำดับชื่อเวียงป้อ เมืองป้อ อำเภอสา และอำเภอเวียงสา จากแผนพัฒนาอำเภอและข้อมูลประวัติท้องถิ่นที่ตรวจสอบแหล่งที่มาได้
ตรวจทานแล้ว · 16/10/2569เอกสารราชการ แผนที่ จดหมายเหตุ หรือหลักฐานที่ระบุเหตุการณ์และช่วงเวลาได้โดยตรง
อ่านสิ่งที่เอกสารบอก พร้อมแยกข้อสรุปของนักวิชาการออกจากข้อความต้นทาง
มีคุณค่าต่อประวัติท้องถิ่น แต่ต้องระบุที่มา ผู้ให้ข้อมูล และไม่เขียนแทนข้อเท็จจริงทางเอกสาร
รายการด้านล่างคือทิศทางวิจัย ไม่ใช่ข้อสรุปที่เผยแพร่แล้ว แต่ช่วยให้เห็นว่าโครงความรู้ของเว็บจะขยายไปทางไหน