ถ้าถามคนเวียงสาว่า “สี่แยกขี้นกอยู่ตรงไหน” หลายคนจะรู้ทันทีว่าหมายถึง สี่แยกเวียงสา กลางย่านชุมชนที่มีร้านค้า ตลาด และถนนแยกไปหลายทิศ ชื่อนี้เป็นคำเรียกของคนพื้นที่ที่ใช้กันมานาน ไม่ใช่ชื่อทางการที่ต้องรอให้มีป้ายบอกทางถึงจะรู้จัก
ที่มาของคำว่า ขี้นก ก็ตรงตัว ในอดีตบริเวณนี้เป็นจุดที่มีนกจำนวนมากมาเกาะตามสายไฟ โดยเฉพาะช่วงเช้าและเย็น มูลนกที่ตกลงมาด้านล่างทำให้ผู้คนเรียกสี่แยกแห่งนี้กันติดปาก แม้วันไหนจะไม่เห็นนกเต็มสายไฟ คนเวียงสาก็ยังจำชื่อสี่แยกนี้ได้อยู่ดี
สี่แยกขี้นกคือสี่แยกเวียงสาที่คนพื้นที่รู้จัก
สี่แยกแห่งนี้เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน ไม่ใช่จุดชมวิวที่จัดไว้สำหรับนักท่องเที่ยว รถที่ผ่านมีทั้งคนไปตลาด ไปโรงเรียน ไปวัด และคนที่กำลังเดินทางต่อไปอำเภออื่น จากภาพจะเห็นอาคารพาณิชย์เก่าที่เรียงต่อกัน ป้ายบอกทาง และสายไฟเหนือถนนที่เป็นองค์ประกอบคุ้นตาของย่านกลางเวียง
รายละเอียดที่ช่วยจำสถานที่ได้ง่ายคือ ป้ายทางไปวัดบุญยืนและเทศบาลตำบลเวียงสาอยู่ทางซ้าย ส่วน ป้ายไปอำเภอนาน้อยอยู่ทางขวา หากยืนมองในทิศทางเดียวกับภาพจะเห็นความสัมพันธ์ของถนนทั้งสามด้านได้ชัด
จากมุมภาพนี้ เลี้ยวซ้าย ขวา หรือตรงไปไหน
คำอธิบายทิศทางด้านล่างยึด มุมมองและทิศที่กล้องหันในภาพนี้ หากเดินทางเข้ามาจากอีกด้านหนึ่ง ทิศซ้ายและขวาจะสลับกัน จึงควรใช้แผนที่และป้ายจริงช่วยนำทางด้วย
- เลี้ยวซ้าย: ไปทาง ที่ว่าการอำเภอเวียงสาหลังเก่า และ วัดบุญยืน พระอารามหลวง ซึ่งอยู่ในย่านเมืองเก่า
- เลี้ยวขวา: เป็นทางไป โรงเรียนสา และเดินทางต่อไป อำเภอนาน้อย กับ อำเภอนาหมื่น ได้
- ตรงไป: มุ่งหน้าสู่ สะพานข้ามแม่น้ำน่าน บริเวณที่ชาวเวียงสาคุ้นกับงานแข่งเรือยาว ข้ามสะพานไปจะเป็น ตำบลไหล่น่าน และเดินทางต่อไปทาง อำเภอแม่จริม กับ อุทยานแห่งชาติแม่จริม ได้
นี่จึงเป็นสี่แยกที่เชื่อมทั้งย่านการค้า โรงเรียน วัด ชุมชนสองฝั่งแม่น้ำ และเส้นทางออกนอกอำเภอเข้าด้วยกัน ไม่ใช่แค่จุดรอสัญญาณไฟระหว่างทาง
ตลาดเช้าเวียงสาอยู่มุมไหนของภาพ
มุมด้านขวามือของภาพเป็นบริเวณตลาดเช้าเวียงสา หรือที่คนพื้นที่เรียกว่า กาดเจ๊า / กาดก๋างเวียง ซึ่งมีชื่อในทะเบียนว่า ตลาดสุขาภิบาลกลางเวียงสา ตลาดอยู่ติดกับสี่แยกแห่งนี้ จึงไม่ต้องมองหาเป็นสถานที่แยกไกลออกไปจากจุดในภาพ
คนที่มาซื้ออาหารสดหรือของกินในตอนเช้าจึงคุ้นทั้งตลาดและสี่แยกขี้นกในคราวเดียวกัน ส่วนใครอยากรู้จักตลาดให้ละเอียดขึ้น อ่านต่อได้ในบทความ กาดเจ๊า กาดก๋างเวียง: ตลาดสุขาภิบาลกลางเวียงสา ซึ่งเล่าเรื่องผักพื้นเมือง อาหารเช้า และบรรยากาศผู้คนยามเช้าไว้โดยเฉพาะ
ทำไมชื่อสี่แยกขี้นกยังอยู่ในความทรงจำ
ชื่อสถานที่แบบนี้มีเสน่ห์เพราะเกิดจากสิ่งที่คนในเมืองเห็นร่วมกัน ฝูงนกที่บินกลับมาเกาะสายไฟในช่วงหนึ่งของปีเปลี่ยนสี่แยกธรรมดาให้กลายเป็นภาพที่คนพูดถึงกัน แม้ในบางวันจะมีรถมากกว่านก หรือฝูงนกย้ายไปเกาะจุดอื่น ชื่อ สี่แยกขี้นก ก็ยังสื่อถึงพื้นที่เดียวกัน
สี่แยกยังบอกเล่าการเปลี่ยนแปลงของเวียงสาได้ด้วย ร้านค้า ป้ายถนน และการเดินทางของผู้คนอาจเปลี่ยนตามเวลา แต่การเรียกชื่อแบบคนท้องถิ่นช่วยให้เห็นว่าสถานที่มีชีวิตมากกว่าพิกัดบนแผนที่
อยากแวะถ่ายรูปสี่แยกขี้นกต้องระวังอะไร
ที่นี่เป็น ทางแยกที่มีรถใช้งานจริง จึงไม่ควรหยุดรถบนทางแยก จอดขวางร้านค้า หรือเดินออกไปยืนกลางถนนเพื่อเก็บภาพสายไฟกับฝูงนก ถ้าต้องการถ่ายภาพควรอยู่ในพื้นที่คนเดินที่ปลอดภัย ไม่รบกวนผู้ค้าหรือคนที่กำลังข้ามถนน
ถ้าแวะมาดูฝูงนกก็ควรชมตามธรรมชาติ ไม่ทำเสียงหรือส่องไฟไล่ให้นกบินขึ้นเพื่อถ่ายภาพ การรวมฝูงขึ้นอยู่กับช่วงเวลาและสภาพพื้นที่ จึงไม่สามารถรับรองได้ว่าจะมีนกจำนวนมากทุกวัน
เที่ยวต่อจากสี่แยกกลางเวียงสา
หากมีเวลาเดินย่านนี้ ลองเริ่มจาก ตลาดเช้าเวียงสา แล้วไปชม วัดบุญยืน หรืออ่านเรื่อง ข่วงเวียงสา ต่อก็ได้ ส่วนฝั่งที่ข้ามแม่น้ำน่านก็มีเรื่องชุมชนและการเดินทางที่เชื่อมไปถึงไหล่น่านและแม่จริม
สี่แยกขี้นกอาจไม่ได้เป็นแหล่งท่องเที่ยวใหญ่โต แต่เป็นจุดหนึ่งที่ทำให้เห็นเวียงสาในแบบของคนที่อยู่ที่นี่จริง ๆ ทั้งชื่อที่เรียกกันเอง ร้านค้าเก่า ตลาดเช้า และถนนที่พาคนออกเดินทางไปคนละทิศ ถ้าอยากรู้จักพื้นที่รอบ ๆ เพิ่มเติม ลองดู อำเภอเวียงสา เพื่อวางแผนเที่ยวต่อ