ข่วงเมืองสา ลานกิจกรรมและกาดวัฒนธรรมคู่เมืองเวียงสา

ตรงข้ามแนวอาคารเก่าในย่านกลางเวียงและอยู่หน้าวัดบุญยืน มีลานกว้างที่คนเวียงสาคุ้นเคยในชื่อ “ข่วงเมืองสา” หรือ “ข่วงเวียงสา” พื้นที่นี้ไม่ใช่เพียงทางเดินผ่านวัด แต่เป็นจุดนัดพบของคนในชุมชน สถานที่จัดงานท้องถิ่น และลานเปิดที่เปลี่ยนบรรยากาศไปตามช่วงเวลาของวัน

ในวันที่ไม่มีงานใหญ่ ข่วงอาจดูสงบ มีลานอิฐกว้างให้มองเห็นวัดและอาคารรอบ ๆ ได้ชัด แต่เมื่อมีกิจกรรมทางวัฒนธรรม งานกีฬา หรือเทศกาลของอำเภอ พื้นที่เดียวกันก็กลายเป็นที่รวมตัวของคนหลายวัย

ข่วงเมืองสาอยู่ตรงไหน

ข่วงเมืองสา ตั้งอยู่ใน ตำบลกลางเวียง อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน บริเวณระหว่าง วัดบุญยืน พระอารามหลวง กับอาคารพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นเทศบาลตำบลเวียงสา ด้านหน้าลานมีทางเข้า ป้ายชื่อข่วง และพื้นที่เปิดมองเห็นอาคารวัดอยู่ลึกเข้าไปด้านใน

หากจะเดินทางมา ให้ค้นหา “ข่วงเมืองสา เวียงสา” ใน Google Maps หรือใช้ แผนที่ค้นหาข่วงเมืองสา โดยตรวจตำแหน่งจริงก่อนเดินทาง และไม่ควรถือว่าลานทั้งหมดเป็นพื้นที่จอดรถ เพราะอาจมีการปิดพื้นที่เพื่อจัดกิจกรรม

ข่วงคืออะไร ทำไมชุมชนเวียงสาจึงใช้พื้นที่นี้ร่วมกัน

คำว่า “ข่วง” ในภาษาล้านนาใช้เรียกลานหรือพื้นที่เปิดที่ผู้คนมาพบปะกันได้ บางแห่งอยู่ใกล้วัด บางแห่งเป็นลานกลางบ้านหรือกลางเมือง สำหรับข่วงเมืองสา จุดเด่นคือความสัมพันธ์ระหว่างวัดบุญยืน ย่านเมืองเก่า พิพิธภัณฑ์ และผู้คนที่ใช้ชีวิตอยู่รอบพื้นที่เดียวกัน

คนที่มาเดินชมวัดสามารถออกมาเห็นลานชุมชนได้ทันที ขณะที่ผู้มาออกกำลังกายหรือร่วมกิจกรรมต่าง ๆ ก็ได้ใช้พื้นที่กลางเมืองซึ่งเชื่อมวัฒนธรรมกับชีวิตประจำวันไว้อย่างเป็นธรรมชาติ

กาดวัฒนธรรมข่วงเมืองสา ตลาดต้องชมของชุมชน

กาดวัฒนธรรมข่วงเมืองสา เป็นกิจกรรมตลาดวัฒนธรรมที่เคยจัดบนลานแห่งนี้ ไม่ใช่ชื่อของตลาดสดที่เปิดขายของทุกเช้า กรมการค้าภายใน มีข้อมูลโครงการ “ตลาดประชารัฐ ตลาดต้องชม” ระบุวันที่ก่อตั้งและได้รับการส่งเสริม 27 มกราคม พ.ศ. 2561 โดยเทศบาลตำบลเวียงสาและสำนักงานพาณิชย์จังหวัดน่านร่วมส่งเสริมสินค้าจากชุมชน

ในบันทึกของหน่วยงานกล่าวถึง ผลิตภัณฑ์ OTOP ผ้าทอและเสื้อผ้าพื้นเมือง งานจากไม้ ของฝาก อาหารพื้นบ้าน รวมถึงการแสดงศิลปวัฒนธรรมตามโอกาส สิ่งที่น่าสนใจของกาดจึงไม่ใช่แค่การซื้อของ แต่เป็นโอกาสได้เห็นว่าชุมชนเวียงสามีงานฝีมือ อาหาร และเรื่องราวที่เชื่อมโยงกันอย่างไร

ข้อมูลตลาดในทะเบียนหน่วยงานแต่ละแห่งมีวันและเวลาไม่ตรงกัน จึง ไม่ควรใช้เวลาเปิดเก่ามายืนยันว่าปัจจุบันมีร้านค้าทุกวันหรือทุกสุดสัปดาห์ ถ้าอยากมาเดินกาดในวันที่มีร้านค้า ควรตรวจประกาศจากผู้จัดงานหรือเทศบาลก่อน

ลานออกกำลังกายและกิจกรรมแอโรบิก

พื้นที่ลานกว้างทำให้ข่วงเมืองสาเหมาะกับกิจกรรมที่ต้องใช้พื้นที่ส่วนกลาง ไม่ว่าจะเป็นการเดินเล่น การออกกำลังกายเบา ๆ หรือกิจกรรมกลุ่มอย่าง เต้นแอโรบิก ซึ่งเป็นรูปแบบกิจกรรมที่คนทั่วไปมักใช้ลานสาธารณะร่วมกัน

อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีตารางยืนยันล่าสุดว่าข่วงเมืองสามีกลุ่มเต้นแอโรบิกประจำวันใด เวลาใด จึงไม่ควรประกาศว่าเย็นนี้มีคลาสหรือมีครูนำเต้นทุกวัน หากต้องการไปร่วมกิจกรรมจริง ให้สอบถามชุมชนหรือเทศบาลและดูว่าลานเปิดให้ใช้ในช่วงที่ไปหรือไม่ โดยเฉพาะวันที่จัดงานใหญ่

ข่วงจึงเป็นสถานที่ที่มีศักยภาพทั้งสำหรับพักผ่อนและกิจกรรมสุขภาพ แต่การใช้งานแต่ละวันอาจต่างกัน และต้องให้ความสำคัญกับพื้นที่ที่จัดไว้สำหรับพิธีหรืองานชุมชนก่อนเสมอ

ใส่บาตรและงานประเพณีบริเวณข่วงเมืองสา

กรมการค้าภายในยังเคยบันทึกถึง กิจกรรมตักบาตรในเช้าวันเสาร์ และการจัดแสดงศิลปวัฒนธรรมในเทศกาลต่าง ๆ ของพื้นที่ข่วง กิจกรรมเหล่านี้สะท้อนบทบาทของลานที่อยู่ใกล้วัดบุญยืน แต่ข้อมูลดังกล่าวเป็นประวัติการจัดงาน ไม่ใช่คำยืนยันว่าปัจจุบันยังมีพิธีทุกเช้าวันเสาร์ตามเดิม

ผู้ที่สนใจทำบุญหรือชมงานประเพณีควรตรวจวันที่และช่วงเวลาจากวัดหรือผู้จัดงานโดยตรง ขณะร่วมงานควรแต่งกายสุภาพ ไม่รบกวนพิธี และหลีกเลี่ยงการตั้งกล้องกีดขวางทางสัญจร

ข่วงเมืองสาไม่ใช่ตลาดเช้าเวียงสา

สองสถานที่นี้อยู่ในอำเภอเดียวกัน แต่คนละบทบาท ข่วงเมืองสาเป็นลานกิจกรรม ซึ่งกาดวัฒนธรรมอาจใช้จัดงานตามช่วงเวลา ขณะที่ ตลาดสุขาภิบาลกลางเวียงสา หรือกาดเจ๊า เป็นตลาดสดในย่าน สี่แยกขี้นก ที่คนพื้นที่ใช้ซื้ออาหารและของใช้ในตอนเช้า

หากอยากเห็นวิถีการจับจ่าย ลองไปเดินกาดเจ๊าในช่วงเช้า ส่วนคนที่สนใจลานเมืองเก่า ประวัติของวัด หรือกิจกรรมชุมชน ให้แวะข่วงเมืองสาแยกอีกจุดหนึ่ง ไม่ควรนำเวลาเปิดหรือพิกัดของสองสถานที่มาใช้สลับกัน

สำหรับคนที่อยากหาซื้อกับข้าวในตอนเย็น มี กาดแลงเวียงสา อยู่ในย่านบ้านกลางเวียงอีกแห่งหนึ่ง แต่เป็นคนละสถานที่กับลานข่วงและไม่ได้ใช้เวลาเปิดเดียวกับกาดวัฒนธรรม

เที่ยวข่วงเมืองสาแล้วไปไหนต่อ

จากลานข่วงสามารถแวะ วัดบุญยืน พระอารามหลวง เพื่อชมวิหารล้านนาและพระพุทธรูปปางยืน แล้วเดินชมอาคารและย่านเก่าโดยรอบ ถ้าอาคารพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นเปิดให้เข้าชมในวันที่ไปก็เป็นอีกจุดที่น่าสนใจสำหรับเรื่องเมืองเวียงป้อ

ก่อนมา ควรตรวจวันจัดกาดวัฒนธรรม เวลาการใช้ลาน และพื้นที่จอดรถจริง ที่สำคัญคือช่วยรักษาความสะอาดและหลีกทางให้คนในพื้นที่ใช้ทำกิจกรรมตามปกติ เพราะคุณค่าของข่วงเมืองสาอยู่ที่การเป็น พื้นที่ร่วมกันของชุมชน ไม่ใช่แค่จุดเช็กอินถ่ายภาพเท่านั้น หากสนใจเที่ยวต่อในย่านนี้ ดูสถานที่อื่นได้จากหน้า อำเภอเวียงสา